mị dân

Học thuật

Thân thiện

Định nghĩa

Tính từ:
- Có tính chất nịnh nọt, xu nịnh quần chúng một cách giả tạo để tranh thủ sự ủng hộ, thường vì mục đích chính trị cá nhân hoặc phe nhóm: "Mị dân" mô tả hành vi hoặc chính sách nhằm lấy lòng số đông bằng những lời hứa hẹn hoặc biện pháp mang tính bề ngoài, thiếu thực chất, không vì lợi ích lâu dài của nhân dân.
Danh từ (dùng trong cụm "kẻ mị dân"):
- Người thực hiện hành vi mị dân: Chỉ cá nhân, thường là chính khách hoặc nhà lãnh đạo, chuyên dùng thủ đoạn nịnh bợ quần chúng để đạt được mục đích riêng.

Ví dụ sử dụng

Tính từ:
- Những lời hứa hão huyền ấy chỉ là thủ đoạn mị dân. (Những lời hứa suông ấy chỉ là thủ đoạn nịnh bợ quần chúng.)
- Chính sách đó bị chỉ trích là mang tính mị dân, chỉ nhằm thu hút phiếu bầu trước thềm bầu cử. (Chính sách đó bị chỉ trích là mang tính nịnh dân, chỉ nhằm thu hút phiếu bầu trước ngày bầu cử.)
Danh từ (trong cụm):
- Hắn ta chẳng qua chỉ là một kẻ mị dân, chuyên dùng lời đường mật để lừa gạt cử tri. (Hắn ta rốt cuộc chỉ là một kẻ nịnh dân, chuyên dùng lời ngon ngọt để lừa gạt cử tri.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Chủ nghĩa mị dân": Học thuyết hoặc phương pháp chính trị dựa trên việc khơi gợi và lợi dụng cảm xúc, định kiến của quần chúng.
- Chủ nghĩa mị dân thường phát triển mạnh trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế - xã hội. (Chủ nghĩa nịnh dân thường phát triển mạnh trong các thời kỳ khủng hoảng kinh tế - xã hội.)
"Thủ đoạn/chiêu trò mị dân": Những phương cách, mánh khóe cụ thể được sử dụng để nịnh bợ quần chúng.
- Các thủ đoạn mị dân của họ sớm muộn cũng bị quần chúng nhìn thấu. (Các mánh khóe nịnh dân của họ sớm muộn cũng bị quần chúng nhìn thấu.)

Biến thể và từ gần giống

Mị (động từ): Dỗ dành, phỉnh nịnh, làm cho mê hoặc.
- Lời nói ngọt ngào ấy chỉ nhằm mị người nghe. (Lời nói ngọt ngào ấy chỉ nhằm phỉnh nịnh người nghe.)
Nịnh dân (cụm từ đồng nghĩa): Có nghĩa tương tự "mị dân", dùng để chỉ hành vi nịnh bợ nhân dân.
Xu nịnh (động từ): Nịnh hót, bợ đỡ một cách hèn hạ.

Từ đồng nghĩa

Dân túy (thường dùng trong bối cảnh chính trị học): Có điểm tương đồng về việc lấy lòng quần chúng, nhưng "dân túy" có thể mang nghĩa rộng hơn và đôi khi trung tính hơn, trong khi "mị dân" luôn mang sắc thái tiêu cực, giả tạo.
Nịnh bợ: Chung chung chỉ hành động tâng bốc, nịnh hót.
Đánh vào tâm lý đám đông: Cụm từ mô tả hành vi tương tự.

Từ trái nghĩa

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

"Mật ngọt chết ruồi": Thành ngữ này cảnh báo về những lời nói ngọt ngào, tâng bốc (giống như "mị") thường che giấu mưu đồ xấu.
"Đường mật đổ vào tai": Chỉ những lời nịnh hót, xu nịnh dễ nghe nhưng nguy hiểm.